Bent u zover? Middagprogramma over de uitvoering van het akkoord tussen medisch specialisten en raden van bestuur.
Dr. R.J.M. Dillmann, voorzitter raad van bestuur en dr. R.M. Ho-dac-Pannekeet, voorzitter medische staf Zaans Medisch Centrum:
‘Betere zorg voor dezelfde euro’
“Het eerste ziekenhuis dat een meerjarenafspraak heeft gesloten met een verzekeraar”, zo kondigden de dagvoorzitters de twee bestuurders van het Zaans Medisch Centrum aan. Die samenwerking tussen het ZMC en Achmea bleek inderdaad de kern van de nieuwe structuur van het ziekenhuis, zoals de bestuurders later uitlegden.
Maar eerst een paar misverstanden, want die spelen op dit moment volgens bestuursvoorzitter Dillmann en voorzitter van de medische staf Ho-dac nu iets te veel in de zorg. Nee, kwaliteit is niet altijd goedkoper - niet als je een auto koopt en ook niet in de zorg. En ja, privé-klinieken leiden wel tot overbehandeling. En verder geldt ook dat groter echt niet altijd beter is, dat grote volumina niet altijd beter zijn en dat het sluiten van kleine ziekenhuizen de zorg echt niet goedkoper maakt. Dat de eerste lijn helemaal niet zomaar een groot deel van de zorg kan opvangen (sámenwerken, dat wel ja!) en dat het helemaal niet zeker is dat een honorariumbudget niet tot wachtlijsten leidt.
Trucendoos
Ook vindt men in Zaandam dat het VMS geen veiligheidssysteem is, maar een trucendoos: in een ziekenhuis dat de veiligheidscultuur niet verandert zal al snel blijken dat de trucendoos leeg is. De in het VMS gestelde doelstelling van vijftig procent reductie in sterfte en letsel spreekt het ZMC ook totaal niet aan.Ho-Dac: “We moeten niet zo lief zijn voor onszelf. Het doel moet niet vijftig procent zijn, het doel moet gewoon nul zijn!”
Iedere hiervoor geponeerde stelling zal uiteindelijk, in het extreme doorgevoerd, alleen maar tot ongelukken leiden. Alle uitdagingen die ons te wachten staan zijn niet los van elkaar tot een goed einde te brengen; het gaat om de samenhang. Het gaat om de waarde voor patiënt, om de veiligheid en om de kwaliteit.
Omslag in het denken
Het Zaans Medisch Centrum is de afgelopen jaren hard bezig met een omslag in het denken. De toegevoegde waarde voor de patiënt is volgens dat idee een simpele rekensom, namelijk veiligheid plus uitkomsten van zorg plus ervaren service. Om die drie gaat het. Een ziekenhuis, zo benadrukte Dillmann, is immers een hoog-risicobedrijf. “We doen gewoon heel gevaarlijke dingen - en dat moeten we dus héél goed regelen. En dat kan ook, met zo’n hoogwaardige input van professionals, farmaca en technologie.”
De vraag is alleen: hoe regelen we het goed, overzichtelijk en helder.
Bijzonder onwennig
De eerste keer dat het bestuur van het ZMC daarover met Achmea het gesprek aanging, was bijzonder onwennig, zo geven ze toe. Er waren stevige problemen, vooral bij het in 2008 stilgelegde vernieuwbouwproject. Er waren wederzijdse ergernissen rondom de jaarlijkse contractering. En op tafel lag de vraag: wij willen kwaliteit leveren, daarvoor hebben we een goed programma - maar wat krijgen we daar dan voor terug? Beide partijen zagen in dat ziekenhuis en verzekeraar alleen kunnen samenwerken op basis van uitgesproken wederzijds vertrouwen. Dillmann: “En dat betekent dus, dat ze alles van ons mogen weten.”
Nooit meer liquiditeitsproblemen
Cruciaal in de afspraken is uiteraard dat Achmea het profiel van het ziekenhuis onderschrijft. Ook hebben ziekenhuis en verzekeraar samen een kwaliteitsparagraaf ontwikkeld. Financieel gezien zijn er afspraken over voldoende groei in het A- en B segment, over de prijzen in het B- segment en de te betalen opslag voor betere kwaliteit en doelmatigheid (waarover Dillmann uiteraard niet te veel wil prijsgeven). Het gevolg is dat het ziekenhuis nu nooit meer liquiditeitsproblemen heeft vanwege uitlopende onderhandelingen en dat nieuwe overheidskortingen na 2011 in de afspraken worden opgevangen: “We brengen onze zaken zelf wel op orde en gaan niet op Den Haag wachten.” En, natuurlijk, dat de nieuwbouw nu kan doorgaan. Op dit moment wordt zelfs gesproken over nieuwe meerjarenafspraken met Achmea waarbij ook de huisartsen zijn betrokken.
Eigen kwaliteitsnormen
Wat is nu het profiel van het ziekenhuis? De ZMC-bestuurders herkenden veel in het verhaal van de Antoniusgroep uit Sneek: ook het ZMC is een ziekenhuis met een sterke netwerk-strategie. Dat is bij voorbeeld van belang bij de nieuwe volumenormen; hoogcomplexe zorg doet het ZMC dus ofwel in de netwerkstrategie, of niet - en in elk geval volgens de normen van de wetenschappelijke verenigingen.
Ook is, samen met Achmea, een set eigen kwaliteitsnormen ontwikkeld, bij voorbeeld over de dose-density van adjuvante chemotherapie, over het aantal lokale perinatale audits en over de pijnscore postoperatief. Het aantal complicaties (zoals wondinfecties) en heroperaties (zoals na colorectale chirurgie) moet omlaag en de patiënttevredenheid volgens Independer moet omhoog, net als de informatievoorziening bij ontslag, terwijl het aantal afgezegde operaties omlaag moet. De strategische doelen van het ZMC, zoals deze meerjarenafspraken en het kwaliteitssysteem Blijvend Beter, zijn onderdeel van de honorariumafspraken.
Specialisten als aandeelhouders
Ook in Zaandam is door dit alles sprake van nieuwe verhoudingen tussen bestuur en medisch specialisten. Op dit moment wordt voortgebouwd op het sinds 2008 ingevoerde model met resultaatverantwoordelijke eenheden (RVE’s) zoals het Isala dat ook heeft, alleen denkt men hier al aan het model van een bv met de medisch specialisten als aandeelhouders. Daarover zijn de gesprekken nu volop gaande, ook met de artsen in dienstverband. Het voordeel kan bij voorbeeld zijn dat men externe partijen kan aantrekken met extern kapitaal.
Samenvattend noemen Dillmann en Ho-dac teamwork de kern van het succes van hun ziekenhuis: Teamwork divides the task and multiplies the succes. |
