Gerrit van der Wal, inspecteur-generaal voor de gezondheidszorg:
‘Professionaliteit is ook: verantwoordelijkheid nemen op het juiste moment’
De wereld van de gezondheidszorg is onrustig en vol deining, concludeerde inspecteur-generaal Gerrit van der Wal. De zorgverzekeraars zetten stappen naar daadwerkelijk contracteren op kwaliteit - met CZ als voorloper bij de borstkankerbehandelingen. De wetenschappelijke verenigingen zetten (lovenswaardige!) stappen met de normen voor minimale ingrepen bij hoogcomplexe zorg. Die weg naar verdere concentratie is onomkeerbaar en zal nog jaren duren, waarbij aardverschuivingen niet ondenkbaar zijn. Welke consequenties dat allemaal zal hebben, vooral voor de kleine ziekenhuizen, is nog niet te overzien.
Voor de medisch specialisten is daarbij de opdracht om ondanks de concurrentie ook juist de samenwerking te zoeken. Samenwerking binnen de eigen discipline, maar ook met verplegend personeel, technici, ICT’ers en natuurlijk de bestuurders. Samenwerking binnen het eigen ziekenhuis, maar ook met andere ziekenhuizen en met de eerste lijn. Niemand werkt meer voor zichzelf, iedereen is onderdeel van een netwerk. Hoe beter het netwerk functioneert, hoe minder risico’s er zijn voor de patiënt.
De plannen van de IGZ voor komend jaar zijn uiteenlopend, maar samenhangend. Ze wil ten eerste de focus richten op de veiligheid van de meest kwetsbaren - ouderen, gehandicapten en ernstig zieken. De operatieve zorg, de spoedeisende hulp en de intensive care komen dus onder het vergrootglas.
Medicatieveiligheid
Medicatieveiligheid wordt eveneens een speerpunt: de IGZ heeft dit jaar een kleinschalig onderzoek gedaan waaruit bleek dat medicatiegegevens van patiënten bij huisartsen en apotheken totaal niet overeenkomen. Vooral bij mensen met comorbiditeit is slecht databeheer zeer risicovol. Van der Wal kondigde aan dat juist dit thema centraal staat bij het komende jaarrapport De Staat van de Gezondheidszorg: informatie-uitwisseling, ICT en communicatie in de zorg. Standaardisatie is daar van levensbelang, maar is nu helaas nog ver te zoeken. Ook op dat gebied kondigde Van der Wal meer onderzoek aan.
Briljant in z’n eenvoud
Overigens wil de IGZ de komende jaren niet alleen zelf onderzoek entameren, ze wil ook meer aansluiten bij initiatieven uit het veld. Zo looft ze prijzen uit, zoals de IGZ ZorgVeiligPrijs die in 2011 ging naar de SURPASS, ontwikkeld door dr. Boermeester van het AMC: een checklist die het operatief proces standaardiseert. “Over checklists doen veel artsen geringschattend. Maar zo’n afvinklijst is briljant in z´n eenvoud, redt levens en is in tijden van toegenomen complexiteit en samenwerking onontbeerlijk.”
Tot het tegendeel blijkt
Wel benadrukte Van der Wal dat checklists, richtlijnen en voorschriften alleen nooit voldoende zullen zijn om veilige zorg te garanderen. Uiteindelijk staat of valt alles met de persoonlijke competentie van de zorgverlener. En daarbij wordt de professionaliteit van de zorgverlener tegenwoordig ook afgemeten aan zijn vermogen verantwoording af te leggen, verantwoordelijkheid te nemen op het juiste moment. Duidelijk moet zijn wie waarvoor verantwoordelijk is en die verantwoordelijkheid moet ook voluit worden gedragen. Ook in de rolverdeling met de IGZ: de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van de patiënt ligt bij de bestuurders en professionals in de zorg zelf en niet bij de IGZ. Zij moeten hun verantwoordelijkheid nemen en die eis is niet vrijblijvend. De rol van de IGZ is die van High trust, high penalty: ze gaat uit van vertrouwen, tot het tegendeel blijkt - en dan treedt ze stevig op.
Zorg ’buiten kantooruren’
Specifiek richt de IGZ zich in het kader van dat ‘verantwoordelijkheid nemen’ nog op een aantal bijzondere aspecten. In de eerste plaats op de zorg ‘buiten kantooruren’. Daar loopt de patiënt nu zichtbaar meer risico en dat moet dus anders. In de tweede plaats op het probleem van disfunctionerende beroepsbeoefenaren. Niet omdat de IGZ denkt dat dat nu zo veel voorkomt, maar omdat de aangerichte schade zo enorm is. Ook daar moeten de collega’s hun verantwoordelijkheid nemen en veel sneller ingrijpen.
Groot compliment
De inspecteur-generaal wilde zijn betoog niet eindigen zonder ook een groot compliment uit te delen. Het recente onderzoek van de Inspectie naar de IC-zorg laat zien dat alle vijftig IC’s nu voldoen aan de normen. Van der Wal: “Zo’n onderzoek haalt natuurlijk de media niet, want het is goed nieuws. Daarom zeg ik het hier. IGZ en instellingen hebben dat samen gedaan - en ik voeg toe: dat smaakt naar meer!” |
