Theo Langejan, voorzitter raad van bestuur NZa:
‘Die convenanten zijn reuze interessant, maar gaan we het nu ook echt doen?’
“De filosofen hebben tot nu toe de wereld geïnterpreteerd, maar het komt erop aan haar te veranderen.” Met deze stelling van Karl Marx begon Theo Langejan deze dag zijn bijdrage, en vertaald naar de situatie van de gezondheidszorg bedoelde hij: we hebben lang genoeg gepraat, er moet nu iets gebeuren. 2012 is een cruciaal jaar: nu moet het systeem zoals het in 2006 was bedacht echt gaan werken zoals het bedoeld was. En het gevoel dat dat ook echt moet gebeuren, het gevoel van urgentie in de sector - dat moet volgens Langejan véél sterker.
De voorgaande sprekers gaven al een somber beeld van de financiële situatie, zo zei hij, maar in werkelijkheid is die nog veel somberder. Als we eerlijk zijn komt het hierop neer dat een modaal Nederlands gezin nu al een kwart van het inkomen aan zorg besteedt. Voeg daarbij dat de economische recessie pas nu hard zal toeslaan. Tot nu toe heeft de staat de recessie opgevangen met enorme leningen, maar die rek is er uit. De volgende klap komt voor last van de burger. Het is dus niet voor niets dat de minister vandaag zei dat ze de premiebetaler wil beschermen.
Helder en geloofwaardig
Langejan benadrukte dat we de burgers wat dat betreft ook niets wijs moeten maken. De financiële crisis heeft laten zien hoe snel vertrouwen in een sector kan verdwijnen. Waar pensioenfondsen drie jaar geleden nog bijna blind werden vertrouwd, is nu menig Nederlander daar een stuk negatiever over en de reden daarvoor was simpel: de pensioenverzekeraars hebben de burgers nooit verteld wat er echt aan de hand was. Dat mag de zorg niet overkomen: we moeten helder en geloofwaardig zijn. Ook al is de boodschap niet prettig.
We moeten dus duidelijk zijn in onze boodschap én we moeten zelf aan de slag, zo stelde de voorzitter van de Zorgautoriteit. De luxe van de vrijblijvendheid kunnen we ons niet meer permitteren. Het ‘wegpersen van inefficiency uit de productiekolom’, zoals het doel was van de stelselwijziging, dat moet nu echt gebeuren.
Nijhoff-gevoel
Langejan wond er daarbij geen doekjes om dat hij grote aarzelingen heeft over het gevoel van urgentie in de sector. “Die convenanten zijn reuze interessant, maar gaan we het nu ook echt doen? Of zijn die afspraken als het er op aankomt vooral defensief bedoeld? Mij bekroop een sterk Nijhoff-gevoel: lees maar, er staat niet wat er staat.” Zo vraagt hij zich af hoe we wachtlijsten kunnen vermijden als de zorgvraag stijgt terwijl de uitgaven gelijk moeten blijven. “Ik lees nergens hoe u dat voor elkaar denkt te krijgen!”
In ieder geval verwacht Langejan dat 2012 een cruciaal jaar wordt. Vier hoofdpunten spelen daarbij voor hem een rol.
Zonder vrije artsenkeuze
Ten eerste de honoraria van de medisch specialisten. Het daarover gesloten convenant vindt de NZA veel te weinig dynamisch; het is vastgepind op historische grondslag. “Waarom na 2012 geen toedeling van de honorariumplafonds op basis van met de verzekeraar gemaakte productie-afspraken?” vroeg Langejan zich af.
Tweede punt: de rol van de verzekeraar. Daarover is de NZA veel meer te spreken: er is dynamiek, er zijn spannende initiatieven. Zijn voorstel zou zijn om verzekeraars nu ook de gelegenheid te geven om een (goedkope) polis aan te bieden zonder vrije artsenkeuze. “Wat is daar immers tegen, als je er als klant zelf voor kiest?”
Woud van regels
Derde punt: innovatie. Volgens de NZA komt innovatie in de zorg volstrekt onvoldoende van de grond, omdat het verzandt in een woud van regels en bureaucratie. Langejan: “De kracht van innovatie ligt bij u, bij de professionals. Het enige wat bestuurders moeten doen is zorgen dat u daar ruimte voor krijgt. Wat is er tegen als u daar in een vrije prestatie afspraken over maakt met de verzekeraar? Ook die is gebaat bij innovatie!”
Laag kostenbesef
Vierde en laatste punt: de burger. Ook daarin, aldus Langejan, moeten we eerlijk zijn: als het hele stelsel werkt zoals het bedoeld was, maar de burger neemt zijn verantwoordelijkheid niet, dan komen we nog niet verder. Nederland onderscheidt zich in Europa door een bijna totaal gebrek aan eigen betalingen en dus in een al even laag besef van de kosten van de zorg en van de rol die de eigen leefstijl daarbij speelt. Ook dat moet nu echt veranderen.
Deze vier punten zouden wat de NZa betreft in 2012 moeten worden aangepakt. Als we dat doen, zo hield Langejan het gehoor voor, pas dan staan we er volgend jaar op deze plaats echt beter voor. |
